Không ít người cho rằng ho chỉ là phản xạ thông thường của cơ thể và sẽ tự biến mất sau vài ngày nghỉ ngơi hoặc sử dụng thuốc điều trị triệu chứng. Tuy nhiên, thực tế lâm sàng cho thấy nhiều trường hợp ho kéo dài không khỏi lại là dấu hiệu cảnh báo những bệnh lý tiềm ẩn liên quan đến đường hô hấp, tim mạch hoặc hệ tiêu hóa. Việc chủ quan kéo dài thời gian theo dõi tại nhà có thể khiến bệnh tiến triển nặng hơn, làm tăng nguy cơ biến chứng và kéo dài quá trình điều trị. Cùng bản tin tổng hợp tìm hiểu nhé!
Thế nào là ho kéo dài không khỏi?
Trong y học, ho được phân loại dựa trên thời gian xuất hiện. Ho cấp tính thường kéo dài dưới ba tuần và chủ yếu liên quan đến nhiễm virus đường hô hấp. Ho bán cấp kéo dài từ ba đến tám tuần, còn khi triệu chứng vượt quá tám tuần ở người trưởng thành hoặc trên bốn tuần ở trẻ em thì được xem là ho mạn tính.
Không phải mọi trường hợp kéo dài đều nguy hiểm, nhưng người bệnh tuyệt đối không nên xem nhẹ nếu xuất hiện các biểu hiện bất thường đi kèm. Đây là thời điểm cần được bác sĩ chuyên khoa đánh giá nhằm loại trừ những bệnh lý nghiêm trọng.
Một số dấu hiệu cảnh báo bao gồm:
- Ho ra máu hoặc đờm lẫn máu.
- Khó thở, tức ngực hoặc thở khò khè.
- Sốt kéo dài, đổ mồ hôi về đêm.
- Sụt cân không rõ nguyên nhân.
- Mệt mỏi kéo dài và giảm khả năng lao động.
Ở nhiều trường hợp, tình trạng ho kéo dài không khỏi không còn đơn thuần là triệu chứng sau cảm cúm mà đã phản ánh quá trình tổn thương đang diễn ra trong cơ thể.
Những nguyên nhân phổ biến khiến cơn ho dai dẳng
Hội chứng chảy dịch mũi sau
Đây là nguyên nhân rất thường gặp nhưng dễ bị bỏ sót. Khi viêm mũi dị ứng hoặc viêm xoang kéo dài, dịch tiết không thoát hoàn toàn qua đường mũi mà chảy xuống thành sau họng. Sự kích thích liên tục lên niêm mạc hầu họng sẽ tạo nên phản xạ ho kéo dài, đặc biệt rõ vào ban đêm hoặc khi người bệnh nằm ngủ.
Nhiều người chỉ tập trung sử dụng thuốc giảm ho nên triệu chứng gần như không cải thiện. Trong thực tế, muốn điều trị hiệu quả cần kiểm soát bệnh lý tai mũi họng đang tồn tại.
Hen phế quản thể ho
Không phải mọi bệnh nhân hen đều xuất hiện cơn khó thở điển hình. Một số người chỉ có biểu hiện duy nhất là ho khan kéo dài, nhất là sau khi vận động, hít phải khói bụi hoặc tiếp xúc với không khí lạnh.
Đặc điểm của dạng bệnh này là triệu chứng dễ tái phát theo từng đợt. Nếu không được chẩn đoán đúng, người bệnh rất dễ rơi vào tình trạng ho kéo dài uống thuốc không khỏi do các loại thuốc giảm ho thông thường không tác động đến cơ chế viêm đường thở.
Trào ngược dạ dày thực quản
Axit từ dạ dày trào ngược lên thực quản có khả năng kích thích các đầu mút thần kinh vùng hầu họng, từ đó hình thành phản xạ ho kéo dài. Nhiều bệnh nhân không hề xuất hiện ợ nóng hoặc đau thượng vị nên khó nhận biết nguyên nhân thực sự.
Khi điều trị bằng thuốc kiểm soát tiết axit kết hợp thay đổi chế độ ăn uống, cơn ho thường cải thiện rõ rệt. Điều này cho thấy việc xác định chính xác căn nguyên đóng vai trò quan trọng hơn nhiều so với chỉ điều trị triệu chứng.
Những nguyên nhân khác không nên bỏ qua
Viêm phế quản mạn tính và COPD
Ở người hút thuốc lá nhiều năm hoặc thường xuyên tiếp xúc môi trường ô nhiễm, lớp niêm mạc phế quản có thể bị tổn thương kéo dài. Quá trình viêm mạn tính khiến lông chuyển suy giảm chức năng làm sạch đường thở, dẫn đến ho nhiều, khạc đờm và giảm khả năng hô hấp.
Triệu chứng thường xuất hiện rõ vào buổi sáng, tái diễn liên tục trong nhiều tháng hoặc nhiều năm. Nếu không được kiểm soát, chức năng phổi sẽ suy giảm dần theo thời gian.
Tác dụng không mong muốn của thuốc
Một số thuốc điều trị tăng huyết áp thuộc nhóm ức chế men chuyển có thể gây ho khan kéo dài ở một tỷ lệ người sử dụng. Mặc dù đây không phải phản ứng nguy hiểm, nhưng nếu không được nhận diện đúng, người bệnh rất dễ lo lắng hoặc điều trị sai hướng.
Bên cạnh đó, hậu COVID 19, lao phổi, nhiễm nấm phổi hoặc các khối u đường hô hấp cũng là những nguyên nhân cần được loại trừ khi tình trạng ho kéo dài không khỏi diễn ra trong thời gian dài.
Hệ lụy khi cơn ho kéo dài không được kiểm soát
Ảnh hưởng đến chất lượng giấc ngủ và thể trạng
Những cơn ho xuất hiện liên tục vào ban đêm khiến người bệnh khó đi vào giấc ngủ hoặc thường xuyên tỉnh giấc giữa chừng. Tình trạng thiếu ngủ kéo dài làm cơ thể mệt mỏi, giảm khả năng tập trung, ảnh hưởng đến hiệu suất học tập và làm việc. Không ít trường hợp còn xuất hiện đau đầu, suy giảm sức đề kháng và dễ mắc thêm các bệnh nhiễm khuẩn đường hô hấp.
Nếu ho kéo dài không khỏi diễn ra trong nhiều tuần, cơ hô hấp cũng phải hoạt động liên tục, tạo cảm giác đau tức vùng ngực và đau cơ thành bụng sau mỗi cơn ho.
Tăng nguy cơ tổn thương đường hô hấp
Ho liên tục khiến niêm mạc họng bị kích thích kéo dài, dẫn đến khàn tiếng, rát họng và viêm thanh quản. Ở người lớn tuổi hoặc người có bệnh lý nền, áp lực từ những cơn ho mạnh còn có thể làm tăng nguy cơ đau cơ liên sườn, thậm chí nứt xương sườn trong những trường hợp hiếm gặp.
Ngoài ra, người bệnh có thể gặp khó khăn trong giao tiếp, sinh hoạt và làm việc vì những cơn ho xuất hiện bất ngờ, gây mất tự tin khi ở nơi đông người.
Chẩn đoán và điều trị đúng nguyên nhân
Thăm khám chuyên khoa để xác định căn nguyên
Để điều trị sức khỏe hiệu quả, bác sĩ sẽ khai thác tiền sử bệnh, thời gian xuất hiện triệu chứng, đặc điểm cơn ho và các yếu tố nguy cơ liên quan. Tùy từng trường hợp, người bệnh có thể được chỉ định chụp X quang ngực, đo chức năng hô hấp, xét nghiệm máu, nội soi tai mũi họng hoặc chụp cắt lớp vi tính nếu cần thiết.
Những kỹ thuật này giúp phát hiện sớm các bệnh lý như hen phế quản, viêm xoang, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính, lao phổi hoặc các tổn thương khác trong hệ hô hấp.
Điều trị theo từng bệnh lý
Không có một loại thuốc nào phù hợp cho mọi trường hợp. Nếu nguyên nhân là viêm mũi dị ứng, bác sĩ sẽ ưu tiên kiểm soát phản ứng dị ứng và giảm tiết dịch. Với hen phế quản, thuốc kiểm soát viêm đường thở đóng vai trò quan trọng. Trong khi đó, người bị trào ngược dạ dày thực quản cần kết hợp điều trị bằng thuốc và điều chỉnh chế độ ăn uống.
Nhiều người gặp tình trạng ho dài ngày không khỏi vì tự ý thay đổi thuốc hoặc ngừng điều trị khi triệu chứng vừa thuyên giảm. Điều này khiến bệnh dễ tái phát và kéo dài hơn.
Biện pháp hỗ trợ cải thiện triệu chứng tại nhà
Song song với điều trị chuyên khoa, người bệnh nên xây dựng lối sống khoa học nhằm giảm kích thích lên đường hô hấp. Uống đủ nước giúp làm loãng dịch tiết, tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình làm sạch phế quản. Giữ môi trường sống thông thoáng, hạn chế tiếp xúc với khói thuốc, bụi mịn và các chất gây dị ứng cũng góp phần giảm tần suất xuất hiện cơn ho.
Đối với người có dấu hiệu trào ngược, nên tránh ăn quá no vào buổi tối, hạn chế thực phẩm nhiều dầu mỡ, đồ uống chứa cồn và cà phê. Việc kê cao đầu khi ngủ cũng giúp giảm hiện tượng axit trào ngược lên thực quản.
Ngoài ra, súc họng bằng nước muối sinh lý, giữ ấm vùng cổ khi thời tiết lạnh và duy trì chế độ dinh dưỡng cân đối sẽ hỗ trợ quá trình phục hồi niêm mạc đường hô hấp.
Kết luận
Tình trạng ho kéo dài không khỏi không nên được xem là biểu hiện thông thường vì có thể liên quan đến nhiều bệnh lý với mức độ nguy hiểm khác nhau. Việc chủ động chăm sóc sức khỏe và điều trị đúng hướng chính là chìa khóa giúp kiểm soát bệnh hiệu quả, nâng cao chất lượng cuộc sống và phòng ngừa nguy cơ tái phát trong tương lai.
Nguồn: Tổng hợp
