Đối với những người hâm mộ túc cầu giáo, khái niệm VAR không còn quá xa lạ, nhưng để hiểu thấu đáo về bản chất, cơ chế vận hành cũng như tác động sâu rộng của nó đến bộ môn này thì không phải ai cũng nắm rõ. Bài viết này trang M88 sẽ đi sâu vào việc giải mã VAR là gì trong bóng đá, cách thức nó thay đổi diện mạo bóng đá hiện đại và những câu chuyện đằng sau những quyết định đầy kịch tính trên sân cỏ.
VAR là gì trong bóng đá?
VAR là gì trong bóng đá có lẽ nhiều bạn chưa biết đến var chính là viết tắt của cụm từ Video Assistant Referee, có nghĩa là trợ lý trọng tài video. Đây là hệ thống hỗ trợ trọng tài bằng hình ảnh video quay lại trận đấu từ nhiều góc độ khác nhau nhằm giúp đưa ra quyết định chính xác hơn trong các tình huống quan trọng.
VAR không phải là một “trọng tài thứ hai” thay thế trọng tài chính. Ngược lại, VAR đóng vai trò tư vấn, cung cấp bằng chứng hình ảnh rõ ràng để trọng tài chính có thêm cơ sở trước khi đưa ra quyết định cuối cùng.
Hệ thống này được FIFA và IFAB (Ủy ban Luật Bóng đá Quốc tế) nghiên cứu và thử nghiệm trong nhiều năm trước khi chính thức áp dụng tại các giải đấu lớn như World Cup, Euro, Champions League và các giải vô địch quốc gia hàng đầu.
Lịch sử ra đời và phát triển của VAR
Ý tưởng sử dụng video hỗ trợ trọng tài đã xuất hiện từ rất sớm, nhưng phải đến năm 2010, IFAB mới bắt đầu nghiên cứu nghiêm túc. Sau nhiều cuộc thử nghiệm tại Hà Lan và một số giải trẻ, VAR lần đầu tiên được áp dụng thử nghiệm tại giải MLS (Mỹ).
Theo dõi thể thao trực tuyến thường xuyên cũng nhớ năm 2018 đánh dấu cột mốc quan trọng khi VAR được sử dụng chính thức tại World Cup Nga. Tại giải đấu này, VAR đã can thiệp vào nhiều tình huống quan trọng, giúp hạn chế sai sót rõ rệt và nhận được sự chú ý lớn từ người hâm mộ toàn cầu.
Kể từ đó, VAR nhanh chóng được áp dụng rộng rãi ở hầu hết các giải đấu lớn trên thế giới.
Công nghệ VAR hoạt động như thế nào?
Để hiểu rõ về var là gì trong bóng đá hãy cùng tìm hiểu var hoạt động như thế nào? Công nghệ VAR dựa trên hệ thống camera hiện đại được lắp đặt xung quanh sân vận động. Thông thường, một trận đấu có thể sử dụng từ 30 đến hơn 40 camera với nhiều góc quay khác nhau, bao gồm camera quay chậm, camera góc rộng và camera chuyên dụng theo dõi đường di chuyển của cầu thủ.
Tất cả hình ảnh được truyền trực tiếp về phòng điều hành VAR (VAR Room). Tại đây, một đội ngũ gồm trọng tài VAR, trợ lý VAR và kỹ thuật viên sẽ theo dõi toàn bộ trận đấu trên nhiều màn hình khác nhau.
Khi phát hiện tình huống có khả năng trọng tài đưa ra quyết định sai hoặc bỏ sót lỗi nghiêm trọng, tổ VAR sẽ liên lạc với trọng tài chính thông qua tai nghe.
Trọng tài chính có thể lựa chọn nghe tư vấn hoặc trực tiếp ra màn hình đặt bên ngoài sân để xem lại tình huống, quá trình này gọi là On-field Review.
Những trường hợp VAR được phép can thiệp
Theo quy định của IFAB, VAR chỉ được phép can thiệp vào bốn nhóm tình huống quan trọng có thể ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả trận đấu.
- Trường hợp đầu tiên là xác định bàn thắng có hợp lệ hay không. VAR sẽ kiểm tra các lỗi việt vị, phạm lỗi trước khi ghi bàn hoặc bóng đã ra ngoài sân.
- Trường hợp thứ hai là các tình huống liên quan đến phạt đền, khi có tranh cãi về việc cầu thủ có bị phạm lỗi trong vòng cấm.
- Trường hợp thứ ba là các pha bóng dẫn đến thẻ đỏ trực tiếp. VAR giúp trọng tài đánh giá mức độ nghiêm trọng của pha phạm lỗi.
- Trường hợp cuối cùng là khi trọng tài nhận diện nhầm cầu thủ phạm lỗi và rút thẻ sai người.
Quy trình xử lý một tình huống VAR
Khi có tình huống nghi ngờ, tổ VAR sẽ tự động xem lại mà không cần yêu cầu từ trọng tài chính. Nếu phát hiện sai sót rõ ràng, họ sẽ thông báo cho trọng tài.
Trọng tài có thể chấp nhận tư vấn ngay hoặc tạm dừng trận đấu để xem lại video. Sau khi xem xét, trọng tài sẽ đưa ra quyết định cuối cùng.
Điều quan trọng là VAR chỉ đề xuất, còn quyền quyết định vẫn thuộc về trọng tài trên sân.
Công nghệ việt vị bán tự động trong VAR
Tìm hiểu về var là gì trong bóng đá cũng biết rõ một bước tiến lớn của VAR là công nghệ việt vị bán tự động (Semi-Automated Offside Technology). Hệ thống này sử dụng cảm biến gắn trong bóng, kết hợp với camera theo dõi 29 điểm trên cơ thể cầu thủ.
Nhờ đó, hệ thống có thể xác định chính xác thời điểm chuyền bóng và vị trí cầu thủ chỉ trong vài giây, giúp việc xác định việt vị nhanh và chính xác hơn rất nhiều so với trước đây.
Những hạn chế và tranh cãi về VAR
Dù mang lại nhiều lợi ích, VAR vẫn vấp phải nhiều ý kiến trái chiều. Việc dừng trận đấu để xem lại video đôi khi làm gián đoạn cảm xúc và nhịp độ trận đấu.
Một số quyết định dù có VAR vẫn gây tranh cãi do cách diễn giải luật bóng đá mang tính chủ quan.
Ngoài ra, việc xác định việt vị quá sát sao bằng công nghệ khiến nhiều người cho rằng bóng đá trở nên “máy móc” hơn.
VAR đang được áp dụng ở những giải đấu nào?
Hiện nay, VAR đã có mặt tại World Cup, Euro, Champions League, Premier League, La Liga, Serie A, Bundesliga và nhiều giải đấu khác trên toàn thế giới.
Tại Việt Nam, VAR cũng đã bắt đầu được áp dụng ở V.League trong một số trận đấu quan trọng.
Kết luận
Qua những phân tích chi tiết trên từ nền tảng M88 Mansion, chắc hẳn bạn đã hiểu rõ VAR là gì trong bóng đá. VAR không chỉ là công cụ hỗ trợ trọng tài mà còn là bước tiến lớn giúp bóng đá tiến gần hơn đến sự công bằng tuyệt đối. Dù còn tranh cãi, VAR vẫn là xu hướng tất yếu của bóng đá hiện đại và sẽ tiếp tục phát triển mạnh mẽ trong tương lai.